Tại Viện ESG, chúng tôi đã theo dõi tiến trình của các Hội nghị Thượng đỉnh về Đa dạng Sinh học (COP) thuộc Công ước Liên Hợp Quốc về Đa dạng Sinh học (CBD) với cả niềm hy vọng lẫn sự lo ngại. Hội nghị lần thứ 16, COP16, diễn ra tại Cali, Colombia, chính là một minh chứng rõ nét cho tính chất phức tạp của việc quản trị đa dạng sinh học toàn cầu, đặc biệt là khi chúng ta đang tiến dần đến năm 2030 — một cột mốc mang tính quyết định đối với các mục tiêu môi trường của hành tinh. Tiêu đề của bài viết này, “Tốt, Xấu và Đáng ngại” (The Good, the Bad, and the Ugly), tất nhiên được mượn từ bộ phim Viễn Tây kinh điển năm 1966, nơi ba nhân vật chính phải chèo chống qua một bối cảnh đầy rẫy căng thẳng, xung đột và những liên minh chớp nhoáng. Khá tương đồng với hành trình kịch tính của bộ phim, COP16 đã diễn ra với một bức tranh pha trộn giữa những thắng lợi, nỗi thất vọng và thực tế trần trụi, khi các quốc gia tập hợp lại để đối mặt với một số vấn đề môi trường cấp bách nhất thời đại. Ở cả bộ phim lẫn hội nghị này, có một chủ đề cốt lõi luôn hiện hữu: những xung đột về lợi ích khiến cho con đường phía trước không bao giờ là một đường thẳng thẳng tiến. Hiểu về COP: Bối cảnh lịch sử Khuôn khổ hội nghị COP thuộc Liên Hợp Quốc từ lâu đã đóng vai trò trung tâm trong việc quản trị môi trường toàn cầu, đóng vai trò như một nền tảng để các quốc gia đàm phán và cam kết thực hiện các hành động nhằm ngăn chặn đà suy giảm đa dạng sinh học. Kỳ hội nghị đầu tiên (COP1) diễn ra vào năm 1994, ngay sau khi Công ước về Đa dạng Sinh học có hiệu lực, khơi mào cho một chuỗi các cuộc thảo luận định hình nên các chính sách quốc tế sau này. Các cột mốc lớn bao gồm Mục tiêu Đa dạng Sinh học Aichi năm 2010 với mục tiêu ngăn chặn sự mất mát đa dạng sinh học vào năm 2020, và Khung Đa dạng Sinh học Toàn cầu Kunming-Montreal năm 2022 với mục tiêu đầy tham vọng là bảo tồn 30% diện tích đất liền và đại dương của thế giới vào năm 2030. Tuy nhiên, như những gì COP16 đã phơi bày, cam kết và hành động là hai câu chuyện hoàn toàn khác nhau. Dù có rất nhiều khuôn khổ và mục tiêu đã được thiết lập, nhưng việc thực thi trong thực tế lại vô cùng chậm trễ, cho thấy một khoảng cách lớn giữa tham vọng và thực tại. Mục tiêu của COP16: Dịch chuyển từ Chính sách sang Hành động COP16 diễn ra trong bối cảnh vô cùng cấp bách, tại một quốc gia hội tụ cả vẻ đẹp rực rỡ lẫn những hiểm nguy của đa dạng sinh học. Colombia, một trong những quốc gia có đa dạng sinh học phong phú nhất thế giới, cũng là nơi chứng kiến số lượng nhà hoạt động môi trường bị sát hại cao kỷ lục, với 79 vụ việc được ghi nhận chỉ riêng trong năm 2023. Các mục tiêu cốt lõi của COP16 rất rõ ràng: cụ thể hóa việc thực hiện Khung Đa dạng Sinh học Toàn cầu, đảm bảo chia sẻ lợi ích một cách công bằng và đảm bảo nguồn tài chính cần thiết để biến các chính sách thành hành động thực tế. Nhưng việc đạt được các mục tiêu này là một thách thức không hề nhỏ. Theo bạn, khi mỗi kỳ hội nghị dường như đều đi theo một lối mòn quen thuộc, liệu các nhà lãnh đạo toàn cầu có thực sự cam kết vì đa dạng sinh học, hay những cuộc gặp gỡ này chỉ là những màn diễn dịch ngoại giao thiếu đi cơ chế chịu trách nhiệm cần thiết? Các kết quả kỳ vọng ban đầu bao gồm: – Tăng cường hỗ trợ tài chính, đặc biệt là từ các quốc gia phát triển, để tài trợ cho việc bảo tồn đa dạng sinh học ở các nước có thu nhập thấp hơn. – Củng cố cấu trúc quản trị toàn cầu và địa phương bằng cách tăng cường sự tham gia của các cộng đồng bản địa và địa phương. – Thiết lập các cơ chế để các quốc gia đang phát triển được hưởng lợi từ nguồn tài nguyên di truyền của chính họ, chủ yếu thông qua việc sử dụng công bằng Thông tin Trình tự Kỹ thuật số (DSI). – Đo lường tiến trình hướng tới mục tiêu “30×30” (Mục tiêu cam kết bảo tồn và bảo vệ ít nhất 30% diện tích đất liền và 30% diện tích đại dương trên toàn trái đất trước năm 2030) Mặt Tốt (The Good): Ghi nhận những bước tiến Đưa tiếng nói của Người bản địa và Cộng đồng địa phương vào bàn nghị sự Một trong những thắng lợi lớn của COP16 là việc công nhận cộng đồng bản địa và địa phương ở mức độ chưa từng có. Một cơ quan tư vấn thường trực đã được thành lập, tạo ra một cấu trúc chính thức để các nhóm này tham gia vào các quyết định bảo tồn đa dạng sinh học. Sự chuyển dịch này phản ánh một sự thừa nhận rộng rãi hơn rằng tri thức sinh thái truyền thống là một tài sản vô giá trong cuộc chiến bảo tồn thiên nhiên. Các cộng đồng bản địa thường sinh sống, quản lý hoặc phụ thuộc trực tiếp vào các hệ sinh thái mang tính quyết định đối với đa dạng sinh học toàn cầu; do đó, sự tham gia của họ vượt lên trên ý nghĩa của một sự đại diện mang tính hình thức – đó là yếu tố thiết yếu để bảo tồn hiệu quả. Theo bạn, nếu các cộng đồng bản địa nằm trong số những người bảo hộ đa dạng sinh học hiệu quả nhất, tại sao họ lại bị gạt ra ngoài lề các quyết định lớn trong suốt một thời gian dài trước đây? Các nghiên cứu cho thấy 80% đa dạng sinh học còn lại của thế giới được tìm thấy ở các khu vực do người bản địa quản lý, chứng minh tầm ảnh hưởng sâu sắc của các phương thức quản hộ truyền thống đối với sức khỏe của hệ sinh thái. Các nghiên cứu điển hình từ các khu vực như Amazon và Lưu vực Congo cho thấy các vùng đất do cộng đồng bản địa quản lý thường có tỷ lệ phá rừng thấp hơn từ 10% đến 15% so với các vùng đất tương đương không do người bản địa quản lý. Do đó, cơ quan mới này là một bước tiến hướng tới việc thể chế hóa các góc nhìn của người bản địa, cho phép họ đưa các thực hành truyền thống vào chính sách bảo tồn quốc tế một cách thực chất. Quỹ Thông tin Trình tự Kỹ thuật số (DSI) Quỹ DSI là một thành tựu đáng chú ý khác. Trong nhiều năm qua, các tài nguyên di truyền được khai thác từ các điểm nóng đa dạng sinh học đã làm giàu cho các ngành công nghiệp dược phẩm, mỹ phẩm và nông nghiệp, nhưng các quốc gia hoặc cộng đồng xuất xứ của các tài nguyên đó lại nhận được rất ít hoặc không có bất kỳ sự đền bù nào. Quỹ DSI ra đời để giải quyết sự mất cân bằng này bằng cách yêu cầu các công ty phải trả chi phí cho thông tin di truyền mà họ sử dụng, đánh dấu một bước đi quan trọng hướng tới việc chia sẻ lợi ích một cách công bằng. Theo bạn, liệu quỹ này có tạo ra một cơ chế phân phối lợi ích công bằng thực sự, hay nó cũng sẽ đối mặt với những thách thức trong thực thi tương tự như các sáng kiến trước đây? Mặt Xấu (The Bad): Những thiếu hụt trong cam kết tài chính và thực hiện Khủng hoảng thiếu hụt tài chính và đầu tư Hỗ trợ tài chính là dòng máu nuôi dưỡng các hoạt động bảo tồn, thế nhưng COP16 lại một lần nữa phơi bày một vấn đề quá đỗi quen thuộc: khoảng cách lớn giữa số tiền được hứa hẹn và số tiền thực tế được giải ngân. Vào năm 2022, thỏa thuận Kunming-Montreal đã cam kết huy động 200 tỷ USD mỗi năm cho hoạt động bảo tồn. Tuy giờ là năm 2026, nhìn lại dữ liệu tính đến năm 2024, con số huy động thực tế mới chỉ dừng lại ở mức ước tính 80 tỷ USD mỗi năm – một sự thiếu hụt trầm trọng so với những gì đã hứa. Các quốc gia giàu có đã được kêu gọi phải hành động mạnh mẽ hơn, nhưng các cuộc đàm phán đã rơi vào bế tắc, và COP16 đã khép lại mà không thể giải quyết được các cuộc thảo luận tài chính quan trọng do không đủ số lượng đại biểu tối thiểu (quorum). Việc thất bại trong việc đưa ra các cam kết tài chính có tính ràng buộc pháp lý đã làm nổi bật một thách thức dai dẳng trong quản trị môi trường: thiếu các cơ chế chịu trách nhiệm để đảm bảo các lời hứa trở thành hiện thực. Khoảng cách thực thi trong mục tiêu “30×30” Sáng kiến “30×30” đã trở thành nền tảng của các chiến lược đa dạng sinh học toàn cầu, hướng tới mục tiêu bảo vệ 30% hệ sinh thái đất liền và đại dương trên hành tinh vào năm 2030. Tuy nhiên, tính đến thời điểm diễn ra COP16, mới chỉ có 17,6% diện tích đất liền và 8,4% diện tích đại dương đạt được trạng thái bảo tồn, thấp hơn rất nhiều so với mục tiêu đề ra. Chương trình Môi trường Liên Hợp Quốc ước tính cần phải có thêm 700 tỷ USD mỗi năm để đáp ứng các mục tiêu đa dạng sinh học đặt ra cho năm 2030. Khoảng cách thực thi này không chỉ để lộ những hạn chế về tài chính mà còn cả sự do dự về mặt chính trị. Việc thiết lập các khu bảo tồn thường vấp phải sự phản đối từ các ngành công nghiệp bao gồm nông nghiệp, lâm nghiệp và khai khoáng – những bên không muốn mất quyền tiếp cận đất đai và tài nguyên. Đối với các quốc gia phụ thuộc lớn vào các ngành công nghiệp này, việc chuyển dịch sang một nền kinh tế lấy bảo tồn làm trung tâm đòi hỏi phải có sự hỗ trợ quốc tế – một sự trợ giúp mà ở mức độ khả quan nhất, cũng chỉ là sự đứt quãng và thiếu nhất quán. Mặt Đáng ngại (The Ugly): Những thách thức chính trị và hậu cần Môi trường thù địch đối với các nỗ lực bảo tồn Việc lựa chọn Colombia làm quốc gia sở tại đã khắc họa một thực tế bi thương rằng việc bảo vệ đa dạng sinh học thường phải trả bằng cái giá rất đắt về mạng sống con người. Colombia, dù là ngôi nhà của 10% số loài sinh vật trên thế giới, đã ghi nhận khoảng 79 nhà bảo vệ môi trường bị sát hại chỉ riêng trong năm 2023, biến nơi đây thành quốc gia nguy hiểm nhất thế giới đối với các hoạt động kích hoạt môi trường. Theo bạn, làm thế nào chúng ta có thể bảo vệ những cá nhân dũng cảm đứng lên bảo vệ đa dạng sinh học, khi ngay cả các hội nghị quốc tế như COP16 cũng phải tổ chức dưới bóng đen của bạo lực? Sự chia rẽ toàn cầu và những cơ hội hợp tác bị bỏ lỡ Cuối cùng, COP16 đã phơi bày sự chia rẽ sâu sắc giữa các quốc gia, đặc biệt là khi thảo luận về các cơ chế tài chính. Các nước phát triển và đang phát triển vẫn bị chia rẽ về cách thức chia sẻ trách nhiệm đối với sự suy giảm đa dạng sinh học, phản ánh những bất bình đẳng sâu rộng vốn đã len lỏi vào các thỏa thuận môi trường khác. Theo bạn, liệu những chia rẽ dai dẳng này có bao giờ được hàn gắn, hay chúng ta buộc phải lặp lại các cuộc xung đột tương tự từ năm này qua năm khác? Con đường phía trước Khi nhìn nhận lại COP16, việc công nhận cả những chiến thắng lẫn những cuộc đấu tranh là điều vô cùng cần thiết. Đúng là đã có những bước tiến có ý nghĩa, đặc biệt là sự tham gia của người bản địa và cơ chế chia sẻ lợi ích từ nguồn tài nguyên di truyền. Tuy nhiên, việc thất bại trong việc đạt được các cam kết tài chính có tính ràng buộc và tình trạng bạo lực tràn lan đối với các nhà bảo vệ đa dạng sinh học là những bước lùi lớn. Nếu không có các hành động cụ thể, những lời hứa của thỏa thuận Kunming-Montreal và mục tiêu 30×30 có nguy cơ mãi mãi chỉ là những khát vọng trên giấy. “Chúng ta đang tiến hành một cuộc chiến chống lại thiên nhiên. Đây là hành động tự sát.” – Tổng Thư ký Liên Hợp Quốc António Guterres. Nhìn về tương lai phía sau COP16, các kỳ hội nghị tiếp theo sẽ phải đối mặt với những thách thức ngày càng lớn hơn. Các quốc gia phải đến với bàn đàm phán cùng những cam kết hữu hình hơn và các cơ chế chịu trách nhiệm rõ ràng hơn. Chúng ta cần nhớ rằng đa dạng sinh học không chỉ là một vấn đề khoa học hay môi trường đơn thuần; đó là một mệnh lệnh đạo đức và kinh tế cốt lõi, là nền tảng cho sự sinh tồn của loài người. Theo bạn, mỗi người trong chúng ta có thể đóng vai trò gì trong việc buộc các nhà lãnh đạo phải chịu trách nhiệm và thúc đẩy sự thay đổi từ chính cấp cơ sở? Suy cho cùng, tương lai đa dạng sinh học của hành tinh chúng ta – và của chính chúng ta – phụ thuộc hoàn toàn vào điều đó.

Hội nghị Thượng đỉnh về Biến đổi Khí hậu của Liên Hợp Quốc lần thứ 29 (COP29) diễn ra tại Baku, Azerbaijan. Hội nghị này đóng vai trò là một nền tảng quan trọng cho sự hợp tác toàn cầu nhằm giải quyết vấn đề biến đổi khí hậu và hoàn thành các mục tiêu của Thỏa thuận Paris. Dù các kỳ họp COP trước đây từng mang lại nhiều kỳ vọng lớn lao, nhưng chúng cũng thường để lại sự thất vọng cho những ai quan tâm đến tương lai của hành tinh do những tiến trình đạt được còn khá hạn chế. Năm nay, COP29 mang một sức nặng đặc biệt khi diễn ra giữa bối cảnh các hiện tượng khí hậu cực đoan liên tục phá vỡ các kỷ lục và nhu cầu cấp bách về một hành động thực chất ngày càng tăng cao.

Kể từ Hội nghị COP đầu tiên năm 1995, các hội nghị này đã đóng vai trò quan trọng trong việc định hình chính sách khí hậu, với COP21 năm 2015 đánh dấu một cột mốc quan trọng với Hiệp định Paris. Hiệp định mang tính bước ngoặt này đặt ra mục tiêu hạn chế sự tăng nhiệt độ toàn cầu ở mức dưới 2°C, với nỗ lực hạn chế ở mức 1,5°C so với mức trước thời kỳ công nghiệp. Tuy nhiên, những thách thức vẫn còn tồn tại, và COP29 diễn ra trong bối cảnh các quốc gia trên toàn thế giới đang đối mặt với những tác động ngày càng tồi tệ của biến đổi khí hậu, kêu gọi sự cam kết mới và các giải pháp khả thi. 

Tại Viện ESG, chúng tôi cam kết hỗ trợ các doanh nghiệp đồng hành cùng các mục tiêu này, giúp họ đóng góp ý nghĩa vào một tương lai bền vững.

“COP29 phải là một kỳ hội nghị của hành động và thực hiện cam kết, nhận thức rõ ràng tài chính khí hậu chính là cốt lõi để cứu nền kinh tế toàn cầu cũng như mạng sống và sinh kế của hàng tỷ người trước những tác động khốc liệt của khí hậu.” — Simon Stiell, Thư ký Điều hành của UNFCCC.

Thử thách lần này là rất lớn, và COP29 mở ra một cơ hội để chuyển dịch từ tham vọng sang hành động — một sự chuyển đổi thiết yếu trong hành trình hướng tới một thế giới kiên cường và sẵn sàng ứng phó với khí hậu.

Các mục tiêu cốt lõi của COP29

COP29 đã vạch ra một số mục tiêu quan trọng để thúc đẩy hành động khí hậu quốc tế:

1. Mục tiêu Tài chính Khí hậu Mới (NCQG): 

Một trong những mục tiêu chính của COP29 là thiết lập Mục tiêu Định lượng Tập thể Mới (NCQG) về tài chính khí hậu, thay thế cho mục tiêu 100 tỷ USD mỗi năm ban đầu (được thiết lập từ năm 2009 và sẽ hết hạn vào năm 2025). Việc vượt qua mục tiêu cũ nhằm huy động các nguồn lực phản ánh đúng chi phí thực tế của việc chống lại các tác động khí hậu, tạo dựng niềm tin cho các quốc gia dễ bị tổn thương.

2. Thúc đẩy đóng góp Quốc gia tự nguyện (NDCs):

Khi thời gian để đạt được các mục tiêu của Thỏa thuận Paris không còn nhiều, COP29 kỳ vọng sẽ thúc đẩy các quốc gia hướng tới Đóng góp do Quốc gia tự quyết định (NDCs) đầy tham vọng hơn, đặt ra các mục tiêu mạnh mẽ để giảm phát thải khí nhà kính nhằm giữ mục tiêu giới hạn tăng nhiệt độ ở mức 1.5∘C.

3. Chuyển dịch năng lượng và giảm phụ thuộc vào hóa thạch:

Hội nghị tập trung mạnh mẽ vào các chiến lược nhằm giảm sự phụ thuộc toàn cầu vào nhiên liệu hóa thạch và đẩy nhanh quá trình chuyển dịch sang các nguồn năng lượng tái tạo.

4. Giải quyết Vấn đề Tổn thất và Thiệt hại (Loss and Damage):

Nhận thức được tác động bất cân xứng của biến đổi khí hậu đối với các cộng đồng dễ bị tổn thương, COP29 đặt mục tiêu vận hành hiệu quả Quỹ Tổn thất và Thiệt hại đã được thiết lập tại COP28.

5. Đảm bảo Chuyển dịch Công bằng và tính toàn diện (Just Transition):

Ưu tiên đảm bảo sự chuyển dịch sang nền kinh tế carbon thấp diễn ra công bằng và bao trùm, bao gồm các khuôn khổ bảo vệ quyền lợi và sinh kế của người lao động cũng như các cộng đồng bị ảnh hưởng bởi quá trình chuyển đổi rời xa nhiên liệu hóa thạch.

Những Thách thức và Tranh luận Dự kiến

COP29 nhiều khả năng sẽ phải đối mặt với những thách thức lớn và các cuộc tranh luận phức tạp. Dưới đây là một số vấn đề then chốt có thể định hình kết quả của kỳ hội nghị lần này:

1. Các Cam kết về Tài chính Khí hậu

Trong khi các quốc gia đang phát triển thúc đẩy một Mục tiêu Định lượng Tập thể Mới (NCQG) đầy tham vọng hơn, thì các quốc gia phát triển lại bày tỏ sự lo ngại về tính khả thi của các cam kết tài chính này. Một số chuyên gia ước tính rằng cần phải có hơn 1 nghìn tỷ USD mỗi năm, trong khi các nước phát triển lại chỉ ra rằng sự đóng góp từ khu vực tư nhân là yếu tố thiết yếu bên cạnh nguồn vốn công. Các cuộc đàm phán căng thẳng dự kiến sẽ xoay quanh nguồn vốn, quy mô và cơ chế của tài chính khí hậu.

2. Động lực Địa chính trị

Các căng thẳng địa chính trị càng làm tăng thêm tính phức tạp cho COP29. Đáng chú ý, sự vắng mặt của các nhà lãnh đạo chủ chốt như Tổng thống Hoa Kỳ Joe Biden và Chủ tịch Ủy ban Châu Âu Ursula von der Leyen đã dấy lên những lo ngại về động lực thúc đẩy của hội nghị. Đề xuất của Trung Quốc về việc giải quyết các biện pháp thương mại, bao gồm cả thuế carbon biên giới, đã làm nổi bật điểm giao thoa giữa chính sách khí hậu với thương mại quốc tế và có thể dẫn đến các cuộc thảo luận kéo dài.

3. Tính Công bằng và Trách nhiệm

Nguyên tắc “trách nhiệm chung nhưng có phân biệt” vẫn là một chủ đề gây tranh cãi. Các quốc gia đang phát triển lập luận rằng các nước giàu nên gánh vác phần chi phí khí hậu lớn hơn, xét theo những đóng góp mang tính lịch sử của họ đối với lượng khí thải toàn cầu. Trong khi đó, các quốc gia phát triển lại kêu gọi các nước phát thải lớn như Trung Quốc và Ấn Độ tăng cường các cam kết khí hậu của mình, làm bùng lên cuộc tranh luận về trách nhiệm của mỗi quốc gia theo Công ước Khung của Liên Hợp Quốc về Biến đổi Khí hậu.

4. Vận hành Quỹ Tổn thất và Thiệt hại

Một thách thức mang tính quyết định đối với COP29 sẽ là việc thiết lập khung quản trị và tài chính cho Quỹ Tổn thất và Thiệt hại, nhằm đảm bảo quỹ này cung cấp sự hỗ trợ kịp thời cho các quốc gia dễ bị tổn thương mà không làm trầm trọng thêm gánh nặng nợ nần của họ. Điều này đòi hỏi một kế hoạch cẩn trọng để định nghĩa các tiêu chí và nguồn tài trợ, cân bằng giữa nhu cầu của các quốc gia chịu ảnh hưởng với các nguồn lực sẵn có.

5. Quá trình Chuyển dịch rời xa Nhiên liệu Hóa thạch

Dù đã có sự đồng thuận về nhu cầu giảm sử dụng nhiên liệu hóa thạch, những bất đồng vẫn tồn tại xung quanh lộ trình thời gian và cách thức tiếp cận. Một số quốc gia ủng hộ việc loại bỏ nhanh chóng, trong khi các nền kinh tế phụ thuộc vào nhiên liệu hóa thạch lại thúc đẩy một quá trình chuyển đổi dần dần hơn. Vai trò của công nghệ thu giữ và lưu trữ carbon cũng gây ra nhiều luồng ý kiến trái chiều, khi một số bên coi đó là giải pháp thiết yếu, còn những bên khác lại xem đó là rào cản đối với tiến trình thực chất.

 

Các sáng kiến và tuyên bố đổi mới

Bên cạnh các cuộc đàm phán chính thức, COP29 cũng giới thiệu nhiều sáng kiến nhằm bổ trợ cho các nỗ lực quốc tế và thúc đẩy hành động khí hậu trên nhiều lĩnh vực:

1. Chương trình Hành động của Ban Chủ tịch COP29:

Bao gồm 9 Tuyên bố và Cam kết, chẳng hạn như Lời kêu gọi Đình chiến COP29 (yêu cầu giảm phát thải quân sự trong thời gian diễn ra hội nghị), các cam kết mở rộng lưu trữ năng lượng, thành lập các Khu vực Năng lượng Xanh, và xử lý phát thải khí methane từ chất thải hữu cơ.

2. Quỹ Hành động Tài chính Khí hậu (CFAF):

Azerbaijan đã ra mắt Quỹ Hành động Tài chính Khí hậu với mục tiêu huy động 1 tỷ USD để hỗ trợ các quốc gia đang phát triển đạt được mục tiêu khí hậu. Khác với các cơ chế tài chính truyền thống, quỹ này được quản lý bởi một ban điều hành đa quốc gia và đầu tư vào các dự án do các cổ đông lựa chọn, với 20% doanh thu được giữ lại cho các phản ứng khí hậu khẩn cấp.

3. Sáng kiến Baku về Tài chính, Đầu tư và Thương mại Khí hậu (BICFIT):

Kết nối các chính sách thương mại và đầu tư để tối ưu hóa nguồn lực cho các giải pháp khí hậu toàn cầu.

 

Vai trò của các chủ thể phi chính phủ

 

Các chủ thể phi nhà nước, bao gồm doanh nghiệp, tổ chức tài chính, tổ chức xã hội dân sự và chính quyền địa phương, đóng vai trò then chốt đối với sự thành công của COP29. Những nhóm này đóng góp đáng kể vào việc đạt được các mục tiêu khí hậu bằng cách buộc các bên liên quan phải chịu trách nhiệm, thúc đẩy đổi mới và đảm bảo tính toàn diện. Vì các cam kết chính thức của chính phủ thường không đáp ứng được kỳ vọng, các chủ thể phi nhà nước đang tăng cường nỗ lực với cách tiếp cận cấp bách và mang tính chuyển đổi hơn.

1. Sự tham gia của khu vực tư nhân

Khu vực tư nhân ngày càng được công nhận là động lực chính thúc đẩy các hoạt động bền vững và tài chính khí hậu. Thông qua các sáng kiến ​​như  chương trình Forward Faster của Hiệp ước Toàn cầu Liên hợp quốc  , hơn 2.000 công ty trên toàn thế giới đang được khuyến khích đặt ra các mục tiêu đầy tham vọng, hướng tới việc giảm phát thải dựa trên cơ sở khoa học và báo cáo minh bạch vào năm 2030. Chương trình này phản ánh nhận thức ngày càng tăng trong cộng đồng doanh nghiệp rằng tính bền vững là điều cần thiết không chỉ để tuân thủ quy định mà còn để duy trì khả năng phục hồi lâu dài.

Ngoài ra, các tổ chức tài chính quản lý tổng tài sản hơn 29 nghìn tỷ đô la đang thúc đẩy các chính sách cho phép đầu tư tư nhân quy mô lớn vào các giải pháp khí hậu. Tuyên bố của các nhà đầu tư toàn cầu năm 2024 về khí hậu, được hỗ trợ bởi các ông lớn tài chính như BlackRock và Vanguard, kêu gọi các chính phủ loại bỏ dần trợ cấp nhiên liệu hóa thạch và thực hiện định giá carbon để thúc đẩy hành động khí hậu dựa trên thị trường. Những cam kết tài chính như vậy dự kiến ​​sẽ giải quyết các khoảng trống tài chính quan trọng, đặc biệt là đối với các dự án năng lượng tái tạo ở các nền kinh tế mới nổi.

2. Xã hội dân sự và các phong trào thanh niên

Các tổ chức xã hội dân sự (CSO) và các phong trào thanh niên đóng vai trò trung tâm trong việc vận động cho công lý khí hậu và đảm bảo các kết quả của COP29 được công bằng.  Phong trào Fridays for Future , do Greta Thunberg sáng lập, đã huy động hàng triệu thanh niên trên toàn cầu, nâng cao nhận thức về khủng hoảng khí hậu. Phong trào này đã phát triển thành một mạng lưới các tổ chức địa phương thúc đẩy các cải cách cụ thể ở cấp quốc gia, chẳng hạn như chấm dứt trợ cấp cho các dự án nhiên liệu hóa thạch và đẩy nhanh việc triển khai năng lượng tái tạo.

Các nền tảng như Resilience Hub của COP29   cung cấp không gian cho các tổ chức xã hội dân sự và các nhà lãnh đạo trẻ trình bày các giải pháp của họ với các đại diện chính phủ, thúc đẩy đối thoại nhấn mạnh tính toàn diện và công bằng khí hậu. Những nền tảng này đặc biệt quan trọng trong việc khuếch đại tiếng nói của các cộng đồng bản địa, những người dễ bị tổn thương nhất trước tác động của biến đổi khí hậu nhưng thường thiếu đại diện trong các cuộc đàm phán chính thức.

3. Chính quyền địa phương và các thành phố

Các thành phố và chính quyền địa phương đóng vai trò tiên phong trong việc thực hiện các giải pháp khí hậu, tác động trực tiếp đến gần 70% lượng khí thải nhà kính toàn cầu từ các khu vực đô thị.  Tuyên bố về các Lộ trình Hành động Đa ngành (MAP) của COP29  tập trung vào việc tăng cường khả năng chống chịu của các thành phố bằng cách thúc đẩy quy hoạch đô thị bền vững, nâng cao giao thông công cộng và thực hiện các tiêu chuẩn xây dựng xanh. Tuyên bố này phù hợp với các sáng kiến ​​như  Nhóm Lãnh đạo Khí hậu Thành phố C40 , kết nối gần 100 thành phố lớn nhất thế giới trong cam kết đạt mục tiêu phát thải ròng bằng 0 vào năm 2050.

Các đô thị từ New York đến Nairobi đang áp dụng các kế hoạch thích ứng với biến đổi khí hậu, bao gồm cơ sở hạ tầng chống lũ lụt, chiến lược quản lý sóng nhiệt và các chương trình phát triển bền vững do cộng đồng dẫn dắt. Các chính quyền địa phương này, phối hợp với các tổ chức quốc tế như ICLEI – Chính quyền địa phương vì sự phát triển bền vững, đang tiên phong trong hành động chống biến đổi khí hậu và chứng minh rằng những thay đổi có tác động mạnh mẽ thường được thực hiện hiệu quả nhất ở cấp địa phương.

4. Công lý liên kết và chuyển đổi công bằng

Khái niệm công lý liên kết đang ngày càng được chú trọng tại COP29, khi các bên liên quan nhận ra rằng các chính sách khí hậu ở một khu vực có thể có tác động sâu rộng. Cách tiếp cận công lý liên kết nhấn mạnh việc điều chỉnh tài chính khí hậu, chính sách thương mại và viện trợ quốc tế phù hợp với các nguyên tắc công bằng và bình đẳng, đảm bảo rằng hành động vì khí hậu mang lại lợi ích chứ không phải gánh nặng cho các khu vực thiệt thòi.

Một trọng tâm chính là “quá trình chuyển đổi công bằng”, nhằm bảo vệ người lao động và cộng đồng bị ảnh hưởng bởi sự chuyển dịch khỏi nhiên liệu hóa thạch. Ví dụ,  Cơ chế Chuyển đổi Công bằng của Thỏa thuận Xanh châu Âu  phân bổ 40 tỷ euro để giúp các khu vực phụ thuộc nhiều vào than đá và các nhiên liệu hóa thạch khác chuyển đổi sang năng lượng tái tạo. Mô hình này nhằm mục đích ngăn ngừa những gián đoạn về kinh tế và xã hội trong cộng đồng bằng cách đầu tư vào đào tạo lại nghề nghiệp, các doanh nghiệp nhỏ và các dự án cơ sở hạ tầng bền vững.

Tại COP29, các chủ thể phi nhà nước đang tiên phong trong những nỗ lực này bằng cách vận động cho các chính sách nhằm giảm thiểu tác động tiêu cực đến các nhóm dân cư dễ bị tổn thương. Khuôn khổ công lý liên kết này không chỉ giải quyết vấn đề công bằng mà còn thúc đẩy sự ổn định lâu dài bằng cách đảm bảo rằng tất cả các khu vực đều có thể tham gia và hưởng lợi từ quá trình chuyển đổi xanh.

TỔNG KẾT

Khi COP29 chính thức khai mạc tại Baku, những kỳ vọng đặt vào hội nghị là rất lớn nhằm giải quyết một số vấn đề cấp bách nhất trong cuộc chiến chống biến đổi khí hậu. Tuy nhiên, các nhà hoạt động khí hậu và các bên liên quan trên toàn cầu vẫn giữ một sự lạc quan thận trọng – những người đã chứng kiến các kỳ COP trước đây từng phải chật vật như thế nào để hiện thực hóa các lời hứa đầy tham vọng bằng những kết quả hữu hình.

Hội nghị năm nay đại diện cho một cơ hội để các quốc gia đối mặt với những thiếu sót trong quá khứ bằng cách thiết lập các mục tiêu có thể đo lường và có tính thực thi, phản ánh đúng mức độ cấp bách của cuộc khủng hoảng khí hậu. Từ các mục tiêu tài chính khí hậu đầy tham vọng cho đến việc củng cố các Đóng góp do Quốc gia tự quyết định (NDCs), một cam kết mạnh mẽ hơn đối với năng lượng tái tạo và việc vận hành Quỹ Tổn thất và Thiệt hại, COP29 sở hữu tiềm năng để định hình lại bối cảnh khí hậu toàn cầu.

Đối với hàng triệu người đang chịu ảnh hưởng trực tiếp bởi biến đổi khí hậu, kết quả của COP29 sẽ mang lại những hệ lụy sâu sắc. Thế giới sẽ dõi theo một cách chặt chẽ – không chỉ để xem các cam kết có được đưa ra hay không, mà là để đảm bảo chúng được tiếp nối bằng những hành động thực tế. Đây là thời khắc mang tính quyết định để các nhà lãnh đạo toàn cầu thu hẹp các khoảng cách, vượt qua những khác biệt và cùng nhau hành động hướng tới một tương lai kiên cường và bền vững.

Tại Viện ESG, chúng tôi hiểu rằng việc hỗ trợ các doanh nghiệp và tổ chức trở nên bền vững hơn là yếu tố thiết yếu để đạt được các mục tiêu đầy tham vọng này. Công việc của chúng tôi tập trung vào việc trang bị cho các tổ chức những công cụ, kiến thức và chiến lược cần thiết để lồng ghép các thực hành môi trường, xã hội và quản trị (ESG) vào hoạt động vận hành cốt lõi của họ. Bằng cách hướng dẫn các doanh nghiệp hướng tới các sáng kiến bền vững có ý nghĩa, chúng tôi góp phần vào phong trào toàn cầu lớn hơn nhằm giảm thiểu biến đổi khí hậu và thúc đẩy khả năng phục hồi.

Khi chúng ta nhìn về một tương lai nơi hành động khí hậu không chỉ là một trách nhiệm mà đã là một điều tất yếu, COP29 có thể đánh dấu một bước chuyển dịch mang tính bước ngoặt. Những cam kết được đưa ra – và được thực hiện – bởi các chính phủ, doanh nghiệp và tổ chức trên toàn thế giới sẽ quyết định liệu chúng ta đã sẵn sàng giải quyết cuộc khủng hoảng khí hậu với sự nghiêm túc mà nó đòi hỏi hay chưa. Viện ESG tự hào là một phần của hành trình này, sát cánh cùng các nhà lãnh đạo, các công ty và các cộng đồng để góp phần mở đường cho một tương lai bền vững và thịnh vượng.