Trong cuộc phỏng vấn này, ông Jaime Amoedo, Giám đốc Điều hành và Đồng sáng lập của Viện ESG, đã trao đổi về các phát hiện trong Báo cáo Tương lai Việc làm năm 2025 (Future of Jobs Report 2025) của Diễn đàn Kinh tế Thế giới, được công bố vào đầu tuần này. Ông nhấn mạnh tác động chuyển đổi của quá trình chuyển dịch xanh đối với thị trường lao động toàn cầu, nhu cầu ngày càng tăng đối với các kỹ năng xanh, cũng như cách thức các doanh nghiệp và chuyên gia có thể tận dụng các cơ hội và vượt qua các thách thức của quá trình chuyển đổi lực lượng lao động trong bối cảnh nền kinh tế đang biến đổi nhanh chóng.
Viện ESG cam kết thúc đẩy thực hiện phát triển bền vững và ghi nhận tác động chuyển đổi các nguyên tắc ESG đối với lực lượng lao động và nền kinh tế toàn cầu. Thông qua các cuộc trao đổi cùng các chuyên gia đầu ngành, chúng tôi cung cấp cho các doanh nghiệp và cá nhân những hiểu biết và công cụ cần thiết để phát triển trong nền kinh tế xanh.
Trong số lần này, chúng tôi đã có buổi trao đổi với ông Jaime Amoedo, Giám đốc Điều hành của Viện ESG, để cùng tìm hiểu sâu hơn về những hàm ý của Báo cáo Tương lai Việc làm năm 2025. Với chuyên môn sâu và cam kết kiên định đối với phát triển bền vững, ông Jaime đã chia sẻ quan điểm về cách thức các doanh nghiệp có thể thích ứng với những yêu cầu của nền kinh tế xanh, tính cấp thiết của việc thu hẹp khoảng cách kỹ năng xanh, cũng như vai trò then chốt của chính sách và đổi mới sáng tạo trong việc xây dựng một lực lượng lao động toàn cầu bền vững và bao trùm.
Thưa ông Jaime, cảm ơn ông đã tham gia buổi trao đổi hôm nay. Báo cáo Tương lai Việc làm năm 2025 nhấn mạnh rằng các kỹ năng xanh đã lọt vào danh sách 10 kỹ năng tăng trưởng nhanh nhất trên toàn cầu. Trong bối cảnh nhu cầu vượt xa nguồn cung, các doanh nghiệp và chính phủ có thể đẩy nhanh việc phát triển các kỹ năng này như thế nào để thu hẹp khoảng cách?
Việc thu hẹp khoảng cách kỹ năng xanh đòi hỏi sự hợp tác cấp thiết giữa các doanh nghiệp và chính phủ để mở rộng quy mô các sáng kiến đào tạo và điều chỉnh chúng phù hợp với nhu cầu của các ngành công nghiệp. Các chính phủ có thể đóng vai trò chủ chốt bằng việc đưa ra các ưu đãi chính sách và tài trợ cho giáo dục về kỹ năng xanh. Ví dụ, Thỏa thuận Xanh của Liên minh Châu Âu đã phân bổ hàng tỷ Euro để đào tạo người lao động trong các lĩnh vực như năng lượng tái tạo và xây dựng bền vững, tạo nên một mô hình mẫu cho các khu vực khác.
Mặt khác, các doanh nghiệp cần tích hợp việc phát triển kỹ năng vào các chiến lược cốt lõi của mình. Các quan hệ đối tác với các cơ sở giáo dục có thể tạo ra các chương trình được thiết kế riêng để chuẩn bị cho người lao động đảm nhận các vai trò cụ thể, chẳng hạn như kỹ thuật viên tua-bin gió hoặc chuyên viên phân tích dữ liệu môi trường. Các chương trình thực tập và đào tạo thực hành sẽ góp phần bảo đảm khả năng ứng dụng vào thực tế.
Bằng việc kết hợp các ưu đãi do chính sách dẫn dắt với các sáng kiến do ngành công nghiệp chủ trì, nguồn cung kỹ năng xanh có thể được đẩy nhanh, qua đó giúp lực lượng lao động đáp ứng được nhu cầu của nền kinh tế xanh, đồng thời thúc đẩy tăng trưởng kinh tế và phát triển bền vững.
Các kỹ sư năng lượng tái tạo, chuyên gia môi trường và chuyên gia về xe điện nằm trong số những vị trí có tốc độ tăng trưởng nhanh nhất. Các ngành công nghiệp có thể làm gì để thu hút và giữ chân nhân tài cho những vị trí quan trọng này?
Việc thu hút và giữ chân nhân tài cho các vị trí này bắt đầu từ chế độ lương thưởng và phúc lợi cạnh tranh. Dữ liệu từ LinkedIn cho thấy tỷ lệ tuyển dụng đối với các chuyên gia có kỹ năng xanh cao hơn 54,6% so với mức trung bình, thậm chí còn lớn hơn ở các thị trường như Hoa Kỳ và Ireland. Các doanh nghiệp đưa ra các gói lương hấp dẫn và các ưu đãi bổ sung có thể thu hút được nhân tài hàng đầu trong bối cảnh cạnh tranh.
Các cơ hội phát triển nghề nghiệp cũng có vai trò quan trọng. Các tổ chức cung cấp các khóa đào tạo tiên tiến, hoạt động cố vấn và các lộ trình thăng tiến rõ ràng sẽ nổi bật trong mắt các chuyên gia trong nền kinh tế xanh. Ví dụ, nhiều công ty trong lĩnh vực năng lượng tái tạo đã hợp tác với trường đại học để xây dựng các chương trình cấp bằng được thiết kế riêng, qua đó bảo đảm nguồn cung nhân tài có kỹ năng được duy trì ổn định. Bằng việc cam kết phát triển lực lượng lao động của mình, các doanh nghiệp có thể tạo ra lòng trung thành và thu hút những cá nhân có động lực.
Vai trò của một thương hiệu nhà tuyển dụng định hướng theo mục đích không thể bị xem nhẹ. Một khảo sát của Deloitte năm 2022 cho thấy 49% người thuộc Gen Z được khảo sát ưu tiên làm việc cho các doanh nghiệp phù hợp với giá trị cá nhân của họ, bao gồm cả tính phát triển bền vững. Các doanh nghiệp thể hiện được những đóng góp thiết thực vào các mục tiêu khí hậu toàn cầu và nhấn mạnh tác động môi trường của mình sẽ tạo được sức hút mạnh mẽ với lực lượng lao động ngày nay. Điều này không chỉ thu hút nhân tài mà còn nuôi dưỡng mức độ gắn kết sâu sắc giữa các nhân viên.
Cuối cùng, việc thu hẹp khoảng cách kỹ năng xanh đòi hỏi tái đào tạo và nâng cao kỹ năng. Báo cáo nhấn mạnh rằng 85% nhà tuyển dụng dự kiến sẽ ưu tiên việc nâng cao kỹ năng vào năm 2030, song vẫn còn những khoảng cách đáng kể. Các chương trình đào tạo nội bộ, sự hợp tác với các nền tảng giáo dục và áp dụng quá trình tuyển dụng toàn diện có thể giúp thu hẹp những khoảng cách này. Đa dạng hóa lực lượng lao động cũng có vai trò không kém phần quan trọng, khi hiện chỉ có 26% số việc làm xanh do phụ nữ nắm giữ. Việc mở rộng cơ hội tiếp cận cho các nhóm yếu thế không chỉ giải quyết vấn đề công bằng mà còn bảo đảm một nguồn nhân tài rộng lớn hơn để đáp ứng nhu cầu của quá trình chuyển dịch xanh.
“Phát triển bền vững vừa là thách thức, vừa là cơ hội đối với lực lượng lao động toàn cầu.”
Báo cáo dự đoán rằng 40% kỹ năng của người lao động sẽ trở nên lỗi thời vào năm 2030. Các doanh nghiệp nên cấu trúc các chương trình đào tạo lại và nâng cao kỹ năng như thế nào để bảo đảm lực lượng lao động của mình duy trì được tính cạnh tranh, đặc biệt trong các lĩnh vực xanh?
Với việc hai trên năm kỹ năng của người lao động sẽ trở nên lỗi thời vào năm 2030, các chương trình tái đào tạo và nâng cao kỹ năng phải mang tính linh hoạt, có trọng tâm và hướng tới tương lai. Báo cáo nhấn mạnh rằng các lĩnh vực xanh, nói riêng, đòi hỏi đào tạo chuyên sâu do sự phát triển nhanh chóng của các vai trò như kỹ sư năng lượng tái tạo và chuyên gia môi trường. Các doanh nghiệp nên bắt đầu bằng việc xác định các kỹ năng cụ thể cần thiết để hỗ trợ các mục tiêu phát triển bền vững của mình, tập trung vào cả chuyên môn kỹ thuật lẫn các kỹ năng mềm như khả năng phục hồi và thích ứng, vốn ngày càng trở nên thiết yếu.
Các quan hệ đối tác với các cơ sở giáo dục và các nền tảng học trực tuyến có thể nâng cao đáng kể hiệu quả của những nỗ lực này. Chẳng hạn, các nền tảng như Coursera, LinkedIn Learning và Viện ESG đã chứng kiến sự tăng trưởng đáng kể trong các khóa đào tạo về kỹ năng xanh, với các khóa học về hệ thống năng lượng tái tạo và phát triển bền vững nằm trong số những khóa học phổ biến nhất. Các quan hệ hợp tác được thiết kế riêng cho phép các doanh nghiệp cung cấp cho nhân viên các chương trình đào tạo phù hợp với nhu cầu của ngành, qua đó bảo đảm tính phù hợp và hiệu quả. Các quan hệ đối tác này cũng giúp tạo ra các giải pháp có thể tiếp cận và có khả năng mở rộng quy mô cho các doanh nghiệp ở mọi quy mô.
Một yếu tố then chốt khác là tích hợp việc học tập vào nơi làm việc. Nghiên cứu từ Diễn đàn Kinh tế Thế giới cho thấy đào tạo tại chỗ trong quá trình làm việc là một trong những phương thức hiệu quả nhất để nâng cao kỹ năng cho nhân viên, đồng thời giảm thiểu sự gián đoạn đối với năng suất. Các chương trình như cố vấn, luân chuyển công việc và học việc cung cấp cho nhân viên kinh nghiệm thực tiễn, đồng thời thúc đẩy đổi mới sáng tạo. Cách tiếp cận này đặc biệt hiệu quả trong các lĩnh vực xanh, nơi các công nghệ phát triển nhanh chóng đòi hỏi một vòng phản hồi liên tục giữa đào tạo và ứng dụng.
Tính bao trùm cũng cần phải là một yếu tố cân nhắc cốt lõi. Hiện nay, các nhóm yếu thế như phụ nữ và các chuyên gia trẻ thường gặp phải rào cản trong việc tham gia hoặc thăng tiến trong các vai trò xanh. Các doanh nghiệp cần bảo đảm rằng các chương trình đào tạo của mình có thể tiếp cận được đối với các nhóm đối tượng đa dạng, đồng thời cung cấp học bổng, lịch học linh hoạt và các cơ hội cố vấn nhằm thu hút người tham gia. Điều này không chỉ mở rộng nguồn nhân tài mà còn giúp tạo nên một quá trình chuyển đổi sang nền kinh tế bền vững mang tính công bằng hơn. Bằng việc điều chỉnh các chiến lược tái đào tạo theo những nguyên tắc này, các doanh nghiệp có thể chuẩn bị cho lực lượng lao động của mình phát triển mạnh trong các lĩnh vực xanh của tương lai.
Quá trình chuyển dịch xanh được dự báo sẽ tác động không đồng đều đến các ngành như ô tô, hàng không vũ trụ và sản xuất. Vậy thì các lĩnh vực này có thể quản lý thách thức kép gồm khử các-bon và chuyển đổi lực lượng lao động như thế nào?
Các ngành như ô tô, hàng không vũ trụ và sản xuất đang đối mặt với áp lực to lớn trong việc khử các-bon, đồng thời phải chuyển đổi lực lượng lao động để đáp ứng nhu cầu của nền kinh tế xanh. Thách thức kép này đòi hỏi một cách tiếp cận tích hợp, bắt đầu từ việc đầu tư vào các công nghệ sạch hơn. Chẳng hạn, ngành ô tô đang chuyển dịch sang xe điện (EV), với doanh số bán xe điện toàn cầu dự kiến đạt 14 triệu chiếc vào năm 2025, tăng 35% so với năm 2023, theo Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA). Những chuyển đổi như vậy đòi hỏi việc đào tạo lại người lao động trong các lĩnh vực như lắp ráp xe điện, công nghệ pin và quản lý chuỗi cung ứng bền vững.
Sự hợp tác giữa các doanh nghiệp, chính phủ và các cơ sở giáo dục cũng có vai trò thiết yếu. Chẳng hạn, Đức đã triển khai các chương trình kết hợp giữa trợ cấp cho các công nghệ xanh và các sáng kiến đào tạo lực lượng lao động trong các lĩnh vực như pin nhiên liệu hydro và vật liệu bền vững. Những nỗ lực này đã giúp giảm phát thải, đồng thời bảo vệ việc làm.
Hơn nữa, các lĩnh vực này phải lồng ghép việc đào tạo lại vào các chiến lược khử các-bon của mình. Việc cung cấp cho nhân viên các chương trình nâng cao kỹ năng được thiết kế riêng trong các công nghệ mới nổi bảo đảm rằng quá trình chuyển đổi lực lượng lao động bổ trợ cho các mục tiêu phát triển bền vững. Đồng thời, việc thúc đẩy văn hóa đổi mới sáng tạo sẽ thu hút các nguồn nhân tài đa dạng, qua đó củng cố khả năng thích ứng của tổ chức.
Báo cáo nhấn mạnh mức tăng trưởng 12% trên toàn cầu về số lượng người lao động được trang bị kỹ năng xanh trong giai đoạn 2022–2023. Tuy nhiên, số lượng tin tuyển dụng yêu cầu ít nhất một kỹ năng xanh đã tăng gần 22%. Các doanh nghiệp có thể thu hẹp khoảng cách cung – cầu đang ngày càng gia tăng này một cách hiệu quả như thế nào?
Sự chênh lệch này nhấn mạnh tính cấp thiết của việc các doanh nghiệp phải giải quyết khoảng cách cung – cầu đang ngày càng gia tăng. Một bước đi quan trọng đầu tiên là tích hợp việc phát triển kỹ năng xanh vào các chiến lược lực lượng lao động rộng hơn. Các doanh nghiệp có thể xác định những nhu cầu kỹ năng mới nổi đặc thù cho lĩnh vực của mình, chẳng hạn như chuyên môn về năng lượng tái tạo, mua sắm bền vững hoặc các thông lệ kinh tế tuần hoàn, và thiết kế các chương trình đào tạo tương ứng.
Sự hợp tác với các cơ sở giáo dục và các nền tảng trực tuyến có vai trò thiết yếu. Các chương trình như những chương trình được cung cấp bởi edX hoặc Viện ESG, vốn chuyên về phát triển bền vững, đem lại các giải pháp có thể mở rộng quy mô để nâng cao kỹ năng cho các bộ phận lớn lực lượng lao động. Các quan hệ đối tác với các trường đại học, chẳng hạn như những gì đã được ghi nhận trong các ngành ô tô và năng lượng, đã chứng minh được tính hiệu quả trong việc tạo ra các nguồn nhân tài cho các vai trò xanh.
Ngoài ra, các doanh nghiệp cần tập trung vào việc tái đào tạo các nhân viên hiện tại. Bằng cách trang bị kỹ năng xanh cho người lao động hiện hữu, các doanh nghiệp có thể đẩy nhanh quá trình chuyển đổi mà không cần chờ thị trường lao động bên ngoài bắt kịp. Cách tiếp cận này được củng cố bởi các phát hiện trong báo cáo, vốn cho thấy 85% nhà tuyển dụng dự kiến sẽ ưu tiên việc nâng cao kỹ năng vào năm 2030. Những sáng kiến này, cùng với các khoản đầu tư chiến lược vào hạ tầng học tập, có thể thu hẹp khoảng cách và bảo đảm sự thích ứng lâu dài của doanh nghiệp với nền kinh tế xanh.
Một số khu vực, chẳng hạn như Đông Nam Á, có 72% nhà tuyển dụng kỳ vọng các nỗ lực giảm thiểu biến đổi khí hậu sẽ chuyển đổi hoạt động kinh doanh của họ, trong khi các khu vực khác, chẳng hạn như Trung Á, lại nhận thấy mức độ liên quan thấp hơn nhiều. Các nhà lãnh đạo toàn cầu có thể rút ra những bài học nào từ các khu vực có năng suất cao?
Các khu vực có năng suất cao như Đông Nam Á đã cho thấy sức mạnh của việc đồng bộ chính sách, đầu tư và phát triển lực lượng lao động để giải quyết các thách thức về khí hậu. Sự tập trung mạnh mẽ của khu vực vào các dự án năng lượng tái tạo, được hỗ trợ bởi nguồn vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài lớn đi kèm các ưu đãi của chính phủ, đã tạo ra một môi trường nơi các doanh nghiệp nhìn nhận việc giảm thiểu biến đổi khí hậu như một cơ hội thay vì một gánh nặng. Việc đồng bộ này thúc đẩy đổi mới sáng tạo, đẩy nhanh việc tạo việc làm xanh và bảo đảm nguồn cung nhân tài có kỹ năng được duy trì ổn định.
Ngược lại, các khu vực có mức độ nhận thức thấp về tầm quan trọng của việc giảm thiểu biến đổi khí hậu thường thiếu các khuôn khổ phối hợp đồng bộ để dẫn dắt quá trình chuyển dịch xanh. Các nhà lãnh đạo toàn cầu có thể học hỏi từ các khu vực có năng suất cao bằng cách ưu tiên tính nhất quán trong chính sách, chẳng hạn như lồng ghép các mục tiêu khí hậu vào các chiến lược kinh tế, và bảo đảm khả năng tiếp cận nguồn vốn cho các dự án bền vững. Việc tăng cường hợp tác khu vực nhằm chia sẻ các thông lệ tốt nhất và cung cấp hỗ trợ có trọng tâm cho các ngành ở các khu vực còn tụt hậu cũng có thể thu hẹp khoảng cách và bảo đảm một phản ứng toàn cầu công bằng hơn trước các thách thức về khí hậu.
Báo cáo đề cập rằng 85% nhà tuyển dụng có kế hoạch nâng cao kỹ năng cho lực lượng lao động của mình, trong khi 40% dự kiến sẽ cắt giảm nhân sự có kỹ năng lỗi thời. Các doanh nghiệp có thể cân bằng các chiến lược này như thế nào trong khi vẫn bảo đảm một quá trình chuyển đổi công bằng?
Việc cân bằng giữa các sáng kiến nâng cao kỹ năng và việc cắt giảm lực lượng lao động đòi hỏi một chiến lược dựa trên tính công bằng và tầm nhìn xa. Các nhà tuyển dụng phải ưu tiên các chương trình tái đào tạo để cung cấp cho người lao động có kỹ năng lỗi thời lộ trình chuyển sang các vai trò mới nổi. Chẳng hạn, Siemens đã thành công trong việc đào tạo lại các nhân viên sản xuất truyền thống cho các vị trí trong lĩnh vực năng lượng tái tạo và tự động hóa, qua đó chứng minh rằng việc giữ chân nhân tài thông qua đào tạo có trọng tâm mang lại lợi ích cho cả người lao động và doanh nghiệp.
Giao tiếp minh bạch đóng vai trò chủ đạo. Các doanh nghiệp nên thu hút nhân viên tham gia vào việc định hình các sáng kiến tái đào tạ, bảo đảm rằng họ hiểu rõ lý do và cơ hội đằng sau quá trình chuyển đổi. Hỗ trợ tài chính, chẳng hạn như trợ cấp cho đào tạo hoặc trợ cấp thu nhập tạm thời, có thể giúp người lao động dễ dàng thích nghi với các yêu cầu kỹ năng mới.
Sự hợp tác với các công đoàn, chính phủ và các cơ sở giáo dục có thể tiếp tục bảo đảm rằng không một người lao động nào bị bỏ lại phía sau. Bằng việc tập trung vào tính bao trùm và khả năng tiếp cận đào tạo một cách công bằng, các doanh nghiệp có thể dẫn dắt một quá trình chuyển đổi vừa khả thi về mặt kinh tế, vừa có trách nhiệm với xã hội, qua đó củng cố niềm tin và sự ổn định lâu dài của lực lượng lao động.
Với việc tự động hóa và AI thay thế 9 triệu việc làm trên toàn cầu, báo cáo xác định các kỹ năng xanh là yếu tố thiết yếu đối với nhiều vai trò mới. Các chuyên gia về phát triển bền vững có thể tận dụng công nghệ như thế nào để bổ trợ, thay vì thay thế, công việc của con người trong lĩnh vực của mình?
Các chuyên gia về phát triển bền vững có thể khai thác tiềm năng của tự động hóa và AI bằng cách tích hợp các công nghệ này vào các sáng kiến môi trường nhằm khuếch đại nỗ lực của con người thay vì thay thế. Chẳng hạn, các công cụ ứng dụng AI đang chuyển đổi cách thức quản lý năng lượng thông qua việc tối ưu hóa các lưới năng lượng tái tạo, phân tích các tình hình thời tiết và tăng cường hiệu quả. Các chuyên gia có kỹ năng về công nghệ xanh có thể sử dụng các công cụ này để thúc đẩy đổi mới sáng tạo và vận hành theo cách tốt nhất.
Trong lĩnh vực nông nghiệp, các ứng dụng AI trong canh tác chính xác cho phép các chuyên gia giảm thiểu lãng phí, quản lý tài nguyên và giám sát tác động môi trường, qua đó tạo ra cơ hội cho các vai trò kết hợp giữa kiến thức kỹ thuật và chuyên môn về phát triển bền vững. Tương tự, tự động hóa trong sản xuất, ví dụ như trong việc sản xuất xe điện, giúp giảm phát thải và tăng cường tính minh bạch của chuỗi cung ứng dưới định hướng của chuyên gia trong việc thực thi phát triển bền vững.
Thay vì xem xét như một mối đe dọa, các chuyên gia về phát triển bền vững có thể tiếp nhận công nghệ như một đồng minh mạnh mẽ, qua đó định vị bản thân như những nhà lãnh đạo kết nối giữa chuyển đổi số và công tác quản trị môi trường.
Lời khuyên của ông dành cho các doanh nghiệp và các chuyên gia đang hướng tới thành công trong nền kinh tế xanh đang phát triển nhanh chóng là gì?
Lời khuyên của tôi rất rõ ràng: hãy đón nhận quá trình chuyển dịch xanh vừa là một trách nhiệm, vừa là một cơ hội. Đối với các doanh nghiệp, điều này có nghĩa là lồng ghép phát triển bền vững vào mọi khía cạnh hoạt động — chiến lược, đổi mới sáng tạo và phát triển lực lượng lao động. Báo cáo Tương lai Việc làm năm 2025 đã làm rõ rằng việc đồng bộ với các nguyên tắc xanh không chỉ là một yêu cầu pháp lý; mà còn là con đường dẫn tới khả năng phục hồi và tăng trưởng dài hạn. Các doanh nghiệp đầu tư vào các kỹ năng và công nghệ xanh ngay từ bây giờ sẽ là những doanh nghiệp dẫn dắt ngành của mình trong tương lai.
Đối với các chuyên gia, thông điệp cũng cấp thiết không kém. Cho dù bạn đang ở giai đoạn khởi đầu của sự nghiệp hay đang tìm kiếm sự chuyển hướng, đây chính là thời điểm để nâng cao kỹ năng và đồng bộ với những yêu cầu của nền kinh tế xanh. Các cơ hội là rất rộng mở, từ năng lượng tái tạo, tài chính bền vững đến các vai trò trong khử các-bon và chiến lược kinh tế tuần hoàn.
Tại Viện ESG, chúng tôi cam kết trang bị cho các cá nhân và tổ chức kiến thức cùng các công cụ cần thiết để phát triển. Nền kinh tế xanh mang lại những khả năng to lớn, nhưng để thành công đòi hỏi hành động táo bạo ngay từ hôm nay.